Ζήλια

Ο Βίκτορ Σκλόφσκι έζησε για δύο περίπου χρόνια στο Βερολίνο, στην περιοχή του Zoo, όπου ζούσαν οι Ρώσοι εμιγκρέδες. Ερωτεύτηκε την Έλσα Τριολέ (1986-1970), μια δαιμόνια μορφή των ρωσικών και στη συνέχεια των γαλλικών γραμμάτων. Η αλληλογραφία τους αποτέλεσε το υλικό για το Zoo. Γράμματα όχι για την αγάπη, αυτήν την παιγνιώδη και τρυφερή περιγραφή του πνευματικού σύμπαντος της ρωσικής πρωτοπορίας.

Ο Κρζιζανόφσκι δημιουργεί ένα ιδιόμορφο φανταστικό σύμπαν, τρυφερό και γκροτέσκο, γεμάτο παραδοξότητες, φιλοσοφικό χιούμορ και ειρωνεία. Τα διηγήματά του συνδυάζουν έναν ριζοσπαστικό μοντερνισμό με παραδοσιακά θέματα και μορφές της ρωσικής λογοτεχνίας: τον νεαρό που φτάνει στην πρωτεύουσα, τον απελπισμένο ένοικο του μικροσκοπικού διαμερίσματος, τη συνομιλία με τους νεκρούς που αρνούνται να εγκαταλείψουν τα εγκόσμια,   την περιπλάνηση στη μεγαλούπολη. Η γραφή του Κρζιζανόφσκι επικεντρώνεται στον θραυσματικό κόσμο της καθημερινής ζωής, στον ψυχικό διχασμό, στη σημασία που έχουν οι ιστορίες και στην ίδια την εμπειρία της ανάγνωσης.

Στο πρώτο πεζογραφικό έργο του Νικολάι Γκόγκολ, στις ιστορίες που συνέλεξε ο μελισσοκόμος Ρούντι Πάνκο, το λαϊκό παραμύθι συναντά την τραγωδία, το χιούμορ συμπορεύεται με τον σκοτεινό θρύλο, το βλάσφημο εμπαίζει το ιερό, η λαϊκή γλώσσα αναμετριέται με την υψηλή λογοτεχνία, η πραγματικότητα μπλέκεται με το φανταστικό και η κωμωδία εναλλάσσεται με τον τρόμο. Ο Γκόγκολ, απεικονίζοντας τον αγροτικό κόσμο των Κοζάκων, φιλοτεχνεί ένα πολυσύνθετο και εικαστικά εκθαμβωτικό σύμπαν, γεμάτο μάγισσες, διαβόλους, φαντάσματα και αλλόκοτους χωρικούς. Με το έργο αυτό ο Γκόγκολ βρίσκει τη μοναδική αφηγηματική φωνή του που άφησε το ανεξίτηλο στίγμα της στη ρωσική λογοτεχνία.

Κατά τη διάρκεια του ρωσικού εμφυλίου, ένας νεαρός στρατιώτης των Λευκών σκοτώνει στην ουκρανική στέπα έναν καβαλάρη. Χρόνια αργότερα, εξόριστος στο Παρίσι, όπου εργάζεται ως δημοσιογράφος, θα διαβάσει τυχαία ένα διήγημα, γραμμένο από κάποιον Αλεξάντρ Βολφ, όπου το περιστατικό που τον σημάδεψε περιγράφεται με κάθε λεπτομέρεια από τη σκοπιά του θύματος.